(CEO-Talk.vn) – Chia sẻ trong phiên thảo luận cấp cao tại CIO Summit 2026 chiều 1.10 tại TP.HCM, ông Lê Hồng Minh cho rằng AI đang tạo ra sự thay đổi quan trọng trong cách doanh nghiệp nhìn nhận công nghệ. Nếu trước đây công nghệ chủ yếu được triển khai từ trên xuống, thông qua những hệ thống lớn và quy trình được chuẩn hóa, hiện nat AI đang mở ra khả năng để từng cá nhân trực tiếp sử dụng công nghệ nhằm thay đổi cách làm việc và sáng tạo.
“AI rất quan trọng, nhưng nếu đặt vào góc nhìn của người dùng, AI mở khóa và cho phép mỗi cá nhân sáng tạo, thay đổi cách thức làm việc. Đây là giá trị lớn nhất mà AI mang lại cho tất cả mọi người”, ông Minh nói.
Theo ông, khi AI đi sâu vào công việc hàng ngày, việc thay đổi không còn diễn ra ở cấp độ cá nhân, doanh nghiệp sẽ phải tạo ra một môi trường, hạ tầng và cách thực tổ chức phù hợp để năng lực mới này được phát huy trên quy mô lớn.
Từ top-down đến bottom-up
Sự khác biệt này thể hiện khá rõ khi so sánh cách tiếp cận AI của một công ty công nghệ với những tổ chức có yêu cầu cao về an toàn như ngân hàng. Theo ông Minh, ngân hàng cần triển khai công nghệ theo hướng top-down, sử dụng những giải pháp đã được chứng thực và đáp ứng các yêu cầu khắt khe về khả năng mở rộng, bảo mật và độ tin cậy. Với mô hình này, một nhân viên muốn ứng dụng AI vào công việc thường phải chờ các công cụ từ bộ phận công nghệ.
Trong khi một công ty công nghệ như VNG lựa chọn cách tiếp cận khác. Vai trò của lãnh đạo trước hết là tạo ra môi trường, còn việc ứng dụng AI được thúc đẩy từ chính đội ngũ.
Ông cho biết trong những năm qua, VNG tập trung xây dựng môi trường này từ dữ liệu, bảo mật đến các nền tảng phục vụ phát triển ứng dụng AI nội bộ. Mục tiêu là để nhân viên, kể cả ở những bộ phận không chuyên về công nghệ, có thể sử dụng AI trong công việc hàng ngày và từng bước tự xây dựng AI agent hay ứng dụng phục vụ nhu cầu của mình.
Cách tiếp cận từ dưới lên đặt ra một vấn đề khác: nếu doanh nghiệp không bắt đầu bằng những trường hợp cụ thể với hiệu quả tài chính xác định trước, làm thế nào đo lường hiệu quả của khoản đầu tư (ROI) vào AI?
Ông Minh thừa nhận, “Đều đó là không dễ nếu đứng ở vị trí CIO, tuy nhiên nếu ở góc độ lãnh đạo, đầu tư cho AI cần được đẩy mạnh và CIO phải có trách nhiệm thuyết phục ban lãnh đạo về hiệu quả của khoản đầu tư đó”.
Đừng vội hỏi AI mang lại bao nhiêu doanh thu
Theo nhà sáng lập VNG, cách đánh giá đầu tư AI cũng cần khác với đầu tư công nghệ truyền thống.
Trước đây, ngân sách công nghệ thông tin thường dành cho những hệ thống lớn như core banking, trung tâm dữ liệu hay máy chủ. Với AI, một trong những chi phí trực tiếp đáng kể hiện nay là token. Nhưng nếu đặt khoản chi này bên cạnh khả năng nâng hiệu suất của đội ngũ, ông cho rằng chi phí vẫn ở mức có thể kiểm soát và không lớn so với tổng đầu tư công nghệ.
Bản thân ông Minh cho biết đang sử dụng 3 tài khoản ChatGPT, Claude và Grok với gói đăng ký cao nhất, dành khoảng 5-6 giờ mỗi ngày làm việc với AI. Từ trải nghiệm đó, ông cho rằng mục tiêu trước mắt của doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng câu hỏi AI sẽ tạo thêm bao nhiêu doanh thu hay lợi nhuận.
Điều quan trọng hơn ở giai đoạn hiện tại là xây dựng năng lực sử dụng AI cho tổ chức. Nói cách khác, AI không chỉ là một khoản đầu tư vào công nghệ, mà đồng thời là khoản đầu tư vào năng lực con người.
Quan điểm này cũng đặt bài toán ROI của AI vào một khung rộng hơn. Thay vì chỉ đo hiệu quả của từng ứng dụng riêng lẻ, doanh nghiệp cần xem xét AI có giúp đội ngũ làm việc nhanh hơn, sáng tạo hơn và hình thành những cách làm việc mới hay không.
Chủ động lựa chọn hạ tầng
Một vấn đề khác được đặt ra là mức độ phụ thuộc của doanh nghiệp Việt Nam vào các mô hình và nền tảng AI nước ngoài. Ông Minh cho rằng sự phụ thuộc vào nhà cung cấp công nghệ nền tảng không phải hiện tượng riêng của AI. Trong nhiều ngành, từ chip, bán dẫn đến các lớp phần mềm, doanh nghiệp đều phải dựa vào những nhà cung cấp khác nhau.
Vì vậy, không nên quá lo ngại về khả năng thị trường AI cuối cùng chỉ còn vài nhà cung cấp độc quyền. AI có thể phát triển tương tự ngành phần mềm trong những thập niên qua, những lĩnh vực có nhu cầu và tiềm năng lớn sẽ thu hút nhiều doanh nghiệp và nhân tài tham gia.
“Điều quan trọng theo ông là doanh nghiệp có quyền chủ động lựa chọn hạ tầng phù hợp với chi phí và mức độ nhạy cảm của dữ liệu. Dữ liệu nào có thể xử lý bằng mô hình thương mại, dữ liệu nào cần đặt trên hạ tầng riêng phải được phân định rõ”, ông Minh chia sẻ.
Ông cho biết VNG đang xây dựng hạ tầng AI, trước hết để đáp ứng nhu cầu nội bộ, sau đó hướng tới cung cấp cho các doanh nghiệp Việt Nam. Dự báo đây sẽ là một nhu cầu lớn khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào hoạt động doanh nghiệp.
Từ cách tiếp cận của VNG, bài toán AI vì thế không chỉ là doanh nghiệp sẽ mua công nghệ nào hay triển khai ở mức độ nào. Thách thức lớn là làm thế nào biến AI thành năng lực của từng con người, năng lực cá nhân chuyển đổi thành năng lực của cả tổ chức, để làm thay đổi cách thức tổ chức và vận hành trong doanh nghiệp.
—————————————
Đọc thêm>>
VNG chinh phục làn sóng AI: “Không đợi hiểu mới bắt đầu”
Ứng dụng AI và dữ liệu thông minh: Chìa khóa quản trị doanh nghiệp hiện đại
Định nghĩa kiểm thử phần mềm thời AI-native
90% ghi nhận AI giúp tăng năng suất nhưng chỉ 15% tác động tăng doanh thu