(CEO-talk.vn) – Trong Báo cáo cập nhật kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương tháng 10.2026 với chủ đề Đón đầu làn sóng AI, World Bank nhận định kinh tế khu vực tiếp tục duy trì sức chống chịu trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn.
Tăng trưởng toàn khu vực được dự báo đạt 4,5% năm 2026, cao hơn 0,3 điểm phần trăm so với dự báo tháng 4, phần lớn nhờ đầu tư và xuất khẩu công nghệ cao tại những nền kinh tế tham gia chuỗi giá trị AI toàn cầu.
Trong bức tranh này, Việt Nam ghi nhận mức điều chỉnh dự báo đáng kể. World Bank nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 thêm 1,1 điểm phần trăm, lên 7,4%. Đồng thời mức tăng trưởng được dự báo tiếp tục đạt 7,3% trong năm 2027 và 2028.
Công nghệ cao và hàng hóa liên quan AI hỗ trợ tăng trưởng
Điểm đáng chú ý trong lần cập nhật này là World Bank trực tiếp gắn kết quả tăng trưởng cao hơn dự kiến của Việt Nam với sản xuất và xuất khẩu hàng công nghệ cao và các sản phẩm liên quan đến AI.
Theo báo cáo, hoạt động này đã góp phần tạo nên mức tăng trưởng gần đây cao hơn kỳ vọng của Việt Nam và được dự báo tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng. Bên cạnh động lực từ bên ngoài, hoạt động kinh tế còn được hưởng lợi từ các biện pháp kích thích trong nước, cải cách cơ cấu và mở rộng đầu tư công.
Tỷ trọng giá trị gia tăng của ngành chế biến, chế tạo trong GDP
Xu hướng của Việt Nam nằm trong một chuyển động lớn hơn của khu vực. Sự gia tăng mạnh của hoạt động AI trên toàn cầu đang thúc đẩy nhu cầu đối với hàng hóa phục vụ AI, qua đó mang lại lợi ích cho những nền kinh tế Đông Á tham gia sâu vào chuỗi sản xuất này.
Ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó chủ tịch World Bank phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, nhận định việc gắn kết sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu cùng với nền kinh tế năng động đang tạo lợi thế cho khu vực trước làn sóng AI. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là chuyển thế mạnh sản xuất hàng phục vụ AI thành khả năng ứng dụng AI rộng rãi hơn, qua đó nâng cao năng suất và tạo thêm nhiều việc làm tốt hơn.
Dữ liệu của World Bank cho thấy Việt Nam thuộc nhóm nền kinh tế có mức độ tiếp xúc cao với chuỗi hàng hóa liên quan đến AI. Báo cáo cũng xác định Việt Nam cùng Thái Lan thuộc nhóm các nền kinh tế lắp ráp ở hạ nguồn. Điều này giúp Việt Nam hưởng lợi trực tiếp khi nhu cầu AI toàn cầu tăng, nhưng cũng có thể khiến nền kinh tế chịu tác động trực tiếp hơn nếu nhu cầu cuối cùng suy yếu.
Ở chiều ngược lại, là áp lực về giá cả và lạm phát. World Bank dự báo lạm phát Việt Nam bình quân khoảng 4,2% trong năm 2026, chủ yếu do chi phí nhiên liệu, nhà ở và tiện ích tăng. Cán cân tài khóa được dự báo tiếp tục thâm hụt trong giai đoạn dự báo.
Việc tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng AI vì vậy vừa tạo động lực tăng trưởng vừa hình thành một dạng rủi ro mới. World Bank cảnh báo sự phụ thuộc của khu vực vào hoạt động công nghiệp liên quan đến AI hiện là một nguồn sức mạnh nhưng có thể trở thành điểm yếu nếu hoạt động AI toàn cầu giảm tốc hoặc đảo chiều.
Từ sản xuất hàng phục vụ AI đến ứng dụng AI
Thông điệp lớn hơn của World Bank là việc hưởng lợi từ sản xuất hàng hóa phục vụ AI chưa đồng nghĩa với việc AI đã được ứng dụng sâu rộng trong nền kinh tế.
Trên toàn Đông Á và Thái Bình Dương, mức độ ứng dụng AI của người dân và doanh nghiệp đang tăng nhưng vẫn thấp hơn các nền kinh tế phát triển. Doanh nghiệp còn gặp những rào cản như chi phí cao, thiếu kiến thức và nhân lực phù hợp, cùng những lo ngại về an ninh và quyền riêng tư.
Tăng trưởng danh nghĩa của khu vực dịch vụ theo từng ngành
World Bank cho rằng với phần lớn các nền kinh tế trong khu vực, lợi ích trước mắt có thể đến từ “AI quy mô nhỏ” (Small AI), tức tiếp nhận và điều chỉnh những công nghệ sẵn có, đặc biệt các công cụ AI dễ tiếp cận, thay vì nhất thiết phải tự phát triển những mô hình tiên tiến nhất.
Ông Sarvesh Suri, Phó chủ tịch IFC phụ trách khu vực châu Á và Thái Bình Dương, cho rằng khu vực tư nhân có thể giữ vai trò trung tâm trong việc biến tiềm năng AI thành nhiều việc làm hơn và tốt hơn. Theo ông, huy động vốn tư nhân cho hạ tầng số và năng lượng, mở rộng nguồn vốn cho doanh nghiệp và đầu tư vào kỹ năng của người lao động có thể đẩy nhanh việc ứng dụng AI, đồng thời giúp các doanh nghiệp nhỏ nâng cao khả năng cạnh tranh và sức chống chịu.
AI cũng bắt đầu làm thay đổi nhu cầu nhân lực. Doanh nghiệp ngày càng tìm kiếm nhân sự có chuyên môn về AI, đồng thời có năng lực phân tích và kỹ năng giao tiếp, ứng xử. AI được đánh giá phát huy hiệu quả nhất khi hỗ trợ những công việc đòi hỏi tư duy phức tạp và khả năng phán đoán. Tuy nhiên, theo World Bank, chỉ 13% việc làm trong khu vực thuộc nhóm này, so với 39% tại các nền kinh tế phát triển.
Để chuyển tiềm năng AI thành năng suất và việc làm, World Bank khuyến nghị các nền kinh tế tập trung vào ba hướng: tạo điều kiện ứng dụng AI thông qua môi trường kinh doanh thuận lợi, hạ tầng số và năng lượng, nguồn vốn và kỹ năng; điều chỉnh các công cụ AI phù hợp với điều kiện và ngôn ngữ trong nước, nhất là trong những ngành sử dụng nhiều lao động như du lịch và kinh doanh nông nghiệp; đồng thời phát huy vai trò của Nhà nước cả với tư cách người sử dụng AI và cơ quan xây dựng nền tảng số, thể chế và khung quản lý.
Với Việt Nam, thông điệp từ báo cáo lần này vì vậy rộng hơn con số 7,4%. Sự phát triển của chuỗi sản xuất công nghệ cao và hàng hóa phục vụ AI đang giúp Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI toàn cầu. Bài toán tiếp theo là chuyển lợi thế trong sản xuất và xuất khẩu thành năng lực ứng dụng AI trong chính nền kinh tế, qua đó nâng năng suất, tạo việc làm có giá trị cao hơn và giảm mức độ dễ tổn thương khi chu kỳ đầu tư AI toàn cầu thay đổi.
——————————————–
Đọc thêm>>
WB cấp khoản vay 667 triệu USD cho 3 dự án tại Việt Nam
Nhóm WB huy động kỷ lục 112 tỉ USD vốn tư nhân cho các nước đang phát triển
Hạ nhiệt kỳ vọng tăng trưởng GDP Việt Nam 2025 sau biến động thuế quan
World Bank nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam lên 6,8%
EuroCham: Chỉ số niềm tin kinh doanh tại Việt Nam cao nhất 7 năm