(CEO-talk.vn) – Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh với tốc độ thuộc nhóm cao nhất châu Á, cấu trúc nhân khẩu học này đang tạo ra nhu cầu cấp thiết đối với các mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện đại, an toàn và bền vững.
Tuổi thọ trung bình ngày càng tăng trong khi mô hình gia đình truyền thống nhiều thế hệ dần nhường chỗ cho gia đình hạt nhân và lối sống đô thị hóa. Trong bối cảnh đó, bất động sản chăm sóc người cao tuổi (senior living / elderly care real estate) nổi lên như một phân khúc giao thoa giữa bất động sản – y tế – dịch vụ xã hội, đòi hỏi bài toán kinh doanh gắn chặt với niềm tin và năng lực vận hành dài hạn.
Savills Việt Nam nhận định phân khúc bất động sản chăm sóc người cao tuổi còn đang ở giai đoạn “tiền chuẩn hóa” tại Việt Nam. Đặc thù của lĩnh vực này khiến cơ hội chỉ dành cho những doanh nghiệp có khả năng đầu tư dài hạn vào chất lượng dịch vụ và hệ sinh thái chăm sóc bền vững.
Già hóa dân số nhanh, thị trường còn bỏ ngỏ
Savills ghi nhận Việt Nam hiện có khoảng 17 triệu người cao tuổi, trong khi cả nước chỉ có chưa đến 100 cơ sở chăm sóc tập trung, phần lớn quy mô nhỏ, dịch vụ chưa chuẩn hóa và thiếu mô hình vận hành chuyên nghiệp. Nhu cầu chăm sóc người già thực tế lớn hơn rất nhiều so với khả năng đáp ứng hiện tại.
Quy mô thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam được dự báo tăng từ 2,6 tỉ USD năm 2023 lên 4,8 tỉ USD vào năm 2034, tương đương CAGR 7,7% – là mức tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh nhiều phân khúc bất động sản khác đang bước vào giai đoạn điều chỉnh.
Đáng chú ý, khoảng 80% người cao tuổi mong muốn được chăm sóc tại nhà hoặc trong cộng đồng quen thuộc, cho thấy dư địa lớn cho các mô hình linh hoạt như chăm sóc tại nhà, khu dân cư có hỗ trợ y tế hoặc tổ hợp chăm sóc tích hợp trong khu đô thị.
Kinh nghiệm quốc tế: Đầu tư vào vận hành, không chỉ là tài sản
Trên thế giới, bất động sản chăm sóc người cao tuổi đã trở thành một phân khúc đầu tư độc lập, với quy mô thị trường toàn cầu dự kiến đạt 375 tỉ USD vào năm 2030, gần gấp đôi so với năm 2020.
Tuy nhiên, Savills nhấn mạnh rằng mô hình thành công không nằm ở tòa nhà, mà ở đơn vị vận hành.
Nhật Bản – một trong những quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới, đã xây dựng hệ thống chăm sóc dựa trên Bảo hiểm Chăm sóc Dài hạn (LTCI), tạo dòng tiền ổn định và thu hút vốn tổ chức thông qua các hợp đồng thuê dài hạn có bảo chứng của Chính phủ.
Trong khi đó, Úc phát triển mạnh mô hình làng hưu trí (retirement villages), với cấu trúc tài chính linh hoạt qua phí quản lý trả chậm (DMF) giúp giảm chi phí đầu vào cho người cao tuổi nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả cho nhà đầu tư.
Từ các điển hình này, Savills cho rằng tại Việt Nam nhà đầu tư không nên tiếp cận phân khúc này như bất động sản thuần túy, mà cần xem là một ngành dịch vụ cường độ cao, đòi hỏi tiêu chuẩn y tế, nhân sự, công nghệ và quản trị rủi ro ở mức rất cao
Cơ hội lớn đi cùng rủi ro vận hành
Theo Savills, Việt Nam đang ở giai đoạn “tiền chuẩn hóa” của thị trường bất động sản chăm sóc người cao tuổi. Khung pháp lý cho chăm sóc dài hạn còn chưa hoàn chỉnh, nghề chăm sóc viên chưa được công nhận đầy đủ, trong khi lực lượng nhân sự được đào tạo bài bản vẫn rất hạn chế
Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội đặc biệt cho các doanh nghiệp có khả năng kết hợp bất động sản với y tế, công nghệ và vận hành dịch vụ. Savills ghi nhận sự quan tâm ngày càng rõ nét từ các tập đoàn lớn trong nước cũng như dòng vốn và mô hình vận hành từ Nhật Bản.
Về mặt địa lý, báo cáo đề xuất cách tiếp cận “1 quốc gia – 3 thị trường”: miền Bắc ưu tiên mô hình gắn với bệnh viện và hạ tầng y tế hiện hữu; miền Trung tận dụng nền tảng du lịch để phát triển chăm sóc toàn diện; miền Nam thử nghiệm các mô hình tích hợp công nghệ và dịch vụ mới.
6 mô hình cốt lõi và chiến lược dài hạn
Theo Savills, 6 loại hình chăm sóc người cao tuổi có thể phát triển tại Việt Nam, từ chăm sóc ban ngày, tại nhà, nhà ở có hỗ trợ, làng hưu trí, phục hồi chức năng sau điều trị đến nhà an dưỡng tăng cường dịch vụ. Điểm chung của các mô hình này là không thể triển khai rời rạc mà cần đặt trong một hệ sinh thái tích hợp, có lộ trình tài chính dài hạn và năng lực vận hành bền bỉ.
Báo cáo nhấn mạnh rằng ở giai đoạn đầu, doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng với rủi ro uy tín. Một sự cố nhỏ trong chăm sóc cũng có thể gây tổn hại lớn đến niềm tin thị trường, là yếu tố sống còn của phân khúc này.
Khi dân số già hóa nhanh hơn tốc độ chuẩn bị của hạ tầng xã hội, vai trò của khu vực tư nhân sẽ ngày càng trở nên quan trọng. “Bất động sản chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam là phép thử cho khả năng kết hợp giữa kinh doanh – trách nhiệm xã hội và năng lực vận hành dài hạn,” báo cáo nhấn mạnh.
——————
Đọc thêm>>
3 thử thách thế hệ do già hóa dân số: Áp lực tài khóa, tài chính và xã hội
Under 30 Summit: Băn khoăn về giá trị và sự khác biệt thế hệ
Gen Z định nghĩa lại nghỉ hưu: “làm – nghỉ – làm” theo chu kỳ sáu năm
Làm gì để chuẩn bị cho cuộc sống khi về hưu