(CEO-talk.vn) – Báo cáo cập nhật ngành ngân hàng công bố ngày 4.11 của SSI Research cho thấy hoạt động huy động vốn tiếp tục phục hồi trong Q3.2026, trong khi tín dụng duy trì tăng trưởng nhưng có sự dịch chuyển đáng kể về cơ cấu cho vay.
Tại các ngân hàng thuộc danh mục theo dõi của SSI Research, tổng huy động vốn đạt gần 13,5 triệu tỉ đồng vào cuối Q3, tăng 12,8% so với đầu năm và 5,6% so với quý trước. Trong đó, tiền gửi khách hàng đạt khoảng 11,6 triệu tỉ đồng, tăng 10% so với đầu năm.
Đáng chú ý, chứng chỉ tiền gửi ghi nhận mức tăng 41% so với đầu năm, tương đương khoảng 350.000 tỉ đồng. Theo SSI Research, việc đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi xuất phát từ lợi thế lãi suất không chịu mức trần áp dụng đối với tiền gửi ngắn hạn, đồng thời giúp các ngân hàng củng cố nguồn vốn ổn định, chuẩn bị cho lộ trình triển khai các tiêu chuẩn thanh khoản theo Basel III.
Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) tiếp tục giảm trong bối cảnh lãi suất cao
Ở chiều tín dụng, dư nợ cho vay của nhóm ngân hàng được theo dõi tăng 3,4% so với quý trước và 12,8% so với đầu năm. Tăng trưởng chủ yếu được dẫn dắt bởi các ngân hàng thương mại cổ phần có hạn mức tín dụng cao.
Điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong cơ cấu tín dụng. Nếu trong Q2, cho vay các chủ đầu tư bất động sản chiếm khoảng 44% tín dụng mới, thì sang Q3, dư nợ đối với nhóm này gần như đi ngang, giảm 0,2% so với quý trước.
Thay vào đó, dòng vốn tín dụng có xu hướng chuyển sang lĩnh vực xây dựng và bán lẻ. Riêng dư nợ cho vay xây dựng tăng 17% so với quý trước và 40,4% so với đầu năm, chiếm khoảng 24% tín dụng mới. SSI Research cho rằng diễn biến này gắn với tiến độ triển khai các dự án hạ tầng và việc giải ngân đầu tư công tăng tốc từ tháng 6.
Trong khi đó, cho vay mua nhà tiếp tục tăng chậm, chỉ đạt 1,3% so với quý trước và 7,2% so với đầu năm. Mặt bằng lãi suất thả nổi ở mức 12-15%/năm, cùng nguồn cung nhà ở vừa túi tiền hạn chế, đang ảnh hưởng đến nhu cầu vay mua nhà.
Mặc dù tín dụng tiếp tục tăng trưởng, chất lượng tài sản ngân hàng lại có dấu hiệu suy giảm. Tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng trong danh mục theo dõi tăng từ 1,97% trong Q2 lên 2,09% vào cuối Q3.2026.
Áp lực tập trung chủ yếu tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, với tỷ lệ nợ xấu tăng lên 2,83%, trong khi nhóm ngân hàng thương mại nhà nước duy trì ở mức 1,32%.
TỶ LỆ HÌNH THÀNH NỢ XẤU VÀ CHI PHÍ TÍN DỤNG THEO QUÝ
Cùng với nợ xấu gia tăng, tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn nhóm giảm từ 83% xuống 77%, dù chi phí tín dụng đã tăng. Đáng chú ý, tỷ lệ bao phủ nợ xấu của nhóm ngân hàng thương mại cổ phần chỉ đạt 55%, thấp hơn đáng kể so với mức 152% của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước.
SSI Research nhận định lãi suất cao đang làm suy yếu khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc biệt, các khoản vay mua nhà chuyển sang lãi suất thả nổi 12-15%/năm có thể khiến nợ xấu ở phân khúc này tiếp tục gia tăng, tạo thêm áp lực trích lập dự phòng trong các quý tới.
Về biên lãi ròng (NIM), diễn biến giữa các nhóm ngân hàng tiếp tục phân hóa. NIM của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước tăng nhẹ 3 điểm cơ bản so với quý trước, lên 2,7%. Ngược lại, NIM của nhóm ngân hàng thương mại cổ phần giảm 9 điểm cơ bản, chủ yếu tại các ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhanh, khi chi phí huy động vốn tăng nhanh hơn lợi suất tài sản sinh lãi.
Tuy nhiên, một số ngân hàng vẫn cải thiện NIM nhờ điều chỉnh lãi suất cho vay, trong đó có các khoản vay mua nhà chuyển sang giai đoạn áp dụng lãi suất thả nổi.
Ở mảng thu nhập ngoài lãi, các ngân hàng trong danh mục theo dõi ghi nhận 42.700 tỉ đồng trong Q3, tăng 25% so với cùng kỳ nhưng giảm 2% so với quý trước.
Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ thu nhập phí dịch vụ, tăng 56% so với cùng kỳ, và lãi kinh doanh ngoại hối tăng 23%. Trong đó, tài trợ thương mại, tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp, thanh toán và thẻ tiếp tục đóng góp tích cực. Ngược lại, thu nhập từ kinh doanh chứng khoán giảm 75% so với cùng kỳ, trong khi hoạt động thu hồi nợ thông qua xử lý tài sản bảo đảm vẫn gặp khó khăn.
Tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLCR)
Nhìn chung, SSI Research đánh giá tăng trưởng tín dụng và sự phục hồi của huy động vốn tiếp tục hỗ trợ hoạt động ngân hàng, nhưng rủi ro chất lượng tài sản đang trở thành thách thức đáng chú ý.
Theo dự báo của đơn vị phân tích, lợi nhuận trước thuế Q4.2026 của các ngân hàng trong danh mục theo dõi có thể đạt 96.700 tỉ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ và 8,5% so với quý trước. Tuy nhiên, áp lực từ lãi suất, nợ xấu và chi phí dự phòng được dự báo tiếp tục ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngành trong thời gian tới.
———————————————————-
Đọc thêm>>
Ngành ngân hàng: Tín dụng tăng cao nhất từ 2012, nhưng NIM xuống thấp kỷ lục
Ngân hàng số – từ đổi mới đến cách mạng
Máy tính lượng tử sẽ định hình tương lai ngành ngân hàng ra sao?
Ngân hàng Mỹ Citi lần đầu bổ nhiệm CEO người Việt