(CEO-talk.vn) – Ngày 13.10, Tập đoàn Federal Express (FedEx) công bố báo cáo “Từ AI đến xe điện: Ngành bán dẫn khu vực châu Á – Thái Bình Dương định hình bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu” cho thấy những thay đổi lớn trong hệ sinh thái bán dẫn và chuỗi cung ứng công nghệ của khu vực.
Báo cáo ghi nhận Việt Nam là một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng thương mại sản phẩm bán dẫn cao, đồng thời đang từng bước mở rộng vai trò trong mạng lưới sản xuất, lắp ráp và kiểm thử chip tại Đông Nam Á.
Theo dữ liệu được công bố, xuất khẩu sản phẩm bán dẫn của Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 31,8% trong giai đoạn 2006-2025, trong khi nhập khẩu tăng khoảng 30%. Riêng năm 2023, giá trị xuất khẩu mạch tích hợp (IC) đạt 32,4 tỉ USD.
Mức tăng trưởng này phản ánh sự mở rộng nhanh của hoạt động thương mại bán dẫn tại Việt Nam trong gần hai thập niên. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng cao không đồng nghĩa với việc Việt Nam đã nắm giữ những công đoạn có giá trị gia tăng lớn nhất trong chuỗi sản xuất chip toàn cầu.
Mở rộng vai trò trong chuỗi giá trị bán dẫn khu vực
Theo Frost & Sullivan, châu Á – Thái Bình Dương hiện đóng góp khoảng 58% doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu, với hệ sinh thái sản xuất được phân bổ giữa nhiều trung tâm chuyên môn hóa.
Đài Loan dẫn đầu về sản xuất chip tiên tiến và chiếm khoảng 60% thị trường gia công sản xuất bán dẫn toàn cầu. Hàn Quốc giữ thế mạnh về chip nhớ, Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong cung ứng thiết bị và vật liệu, trong khi Trung Quốc vừa là thị trường tiêu thụ lớn vừa tiếp tục mở rộng năng lực chế tạo bán dẫn.
Trong cấu trúc đó, Việt Nam cùng một số quốc gia Đông Nam Á đang nổi lên ở các công đoạn lắp ráp, đóng gói và kiểm thử bán dẫn (OSAT).
Báo cáo đánh giá nền tảng sản xuất điện tử, lực lượng lao động có kỹ năng và lợi thế chi phí là những yếu tố giúp Việt Nam thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp bán dẫn quốc tế. Sự phát triển của ngành điện tử trong nước cũng tạo thêm nhu cầu đối với chip và các công nghệ liên quan.
Đáng chú ý, báo cáo đề cập kế hoạch phát triển năng lực chế tạo chip của Viettel như một yếu tố có thể thúc đẩy sự hình thành hệ sinh thái nhà cung ứng và doanh nghiệp công nghệ trong nước.
>> Samsung đầu tư 1,85 tỉ USD mở rộng sản xuất bán dẫn tại Việt Nam
Bên cạnh các tập đoàn lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam cũng có cơ hội tham gia những phân khúc chuyên biệt như vật liệu, linh kiện chính xác, dịch vụ kiểm thử, thiết bị kỹ thuật, bảo trì và các giải pháp hỗ trợ sản xuất bán dẫn.
Đây là những lĩnh vực có thể giúp doanh nghiệp nội địa từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ đảm nhận các hoạt động sản xuất và gia công ở công đoạn cuối.
Động lực tăng trưởng của ngành bán dẫn còn đến từ sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, điện toán hiệu năng cao và xe điện.
Theo báo cáo, khoảng 2.000 trung tâm dữ liệu mới dự kiến được xây dựng trên toàn cầu trong giai đoạn 2026-2035. Sự mở rộng này kéo theo nhu cầu đối với chip hiệu năng cao, máy chủ, thiết bị mạng, hệ thống làm mát và hạ tầng năng lượng.
Cùng với đó, xe điện, mạng 5G, Internet vạn vật (IoT), thiết bị y tế và tự động hóa công nghiệp tiếp tục mở rộng phạm vi ứng dụng của bán dẫn, tạo thêm nhu cầu cho các mắt xích trong chuỗi cung ứng khu vực.
Đối với Việt Nam, xu hướng này mở ra cơ hội phát triển hoạt động đóng gói, kiểm thử, sản xuất linh kiện và dịch vụ kỹ thuật phục vụ ngành công nghệ cao. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội còn phụ thuộc vào năng lực công nghiệp hỗ trợ, chất lượng nguồn nhân lực và mức độ kết nối với các trung tâm sản xuất quốc tế.
Logistics trở thành yếu tố cạnh tranh trong chuỗi bán dẫn
Sự phân công sản xuất giữa nhiều quốc gia khiến chuỗi cung ứng bán dẫn ngày càng phức tạp. Một sản phẩm có thể được thiết kế tại một thị trường, chế tạo tại thị trường khác, sau đó chuyển đến Đông Nam Á để đóng gói, kiểm thử trước khi xuất khẩu.
Đặc thù này đặt ra yêu cầu cao đối với hoạt động logistics, nhất là tốc độ giao nhận, khả năng theo dõi lô hàng, kiểm soát điều kiện vận chuyển và xử lý thủ tục thương mại xuyên biên giới.
Theo khảo sát được FedEx thực hiện tại triển lãm SEMICON Taiwan, 35% người tham gia cho biết doanh nghiệp của họ dự kiến mở rộng sản xuất sang thêm các thị trường châu Á – Thái Bình Dương trong ba năm tới. Khoảng 25% có kế hoạch cải thiện hoặc đa dạng hóa hoạt động tìm nguồn cung ứng.
Trong khi đó, 30% người được khảo sát xác định gián đoạn địa chính trị là thách thức lớn nhất đối với tăng trưởng. Có 44% đánh giá tốc độ vận chuyển quốc tế là năng lực quan trọng nhất khi lựa chọn đối tác logistics.
Những kết quả này cho thấy bên cạnh năng lực sản xuất, khả năng duy trì chuỗi cung ứng ổn định và linh hoạt đang trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng của ngành bán dẫn.
>>Viettel Post và FedEx hợp tác chiến lược mở rộng logistics xuyên biên giới
Bà Ee-Hui Tan – Giám đốc khai thác FedEx Việt Nam và Campuchia, nhận định Việt Nam đang giữ vị thế ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn khu vực khi nhiều doanh nghiệp công nghệ cao mở rộng hiện diện.
“Khi đà tăng trưởng này tiếp tục gia tăng, khả năng kết nối đáng tin cậy và hiệu quả với những thị trường trọng điểm sẽ dần trở nên quan trọng”, bà Ee-Hui Tan cho biết.
Theo FedEx, tháng 9.2025, doanh nghiệp đã bổ sung một chuyến bay chiều đi từ sân bay quốc tế Nội Bài, giúp rút ngắn một ngày thời gian vận chuyển hàng hóa từ miền Bắc Việt Nam đến các thị trường châu Á và châu Âu.
Tại khu vực, FedEx cũng tăng cường kết nối giữa các trung tâm công nghệ thông qua các chuyến bay thẳng giữa Đài Loan và Hàn Quốc, đồng thời mở rộng trung tâm chuyển tải Đào Viên tại Đài Loan nhằm nâng cao năng lực xử lý hàng hóa công nghệ cao.
Trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất, tốc độ tăng trưởng thương mại của Việt Nam là một tín hiệu đáng chú ý. Tuy nhiên, cơ hội dài hạn không chỉ nằm ở việc gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, mà còn ở khả năng nâng cao năng lực công nghệ, phát triển doanh nghiệp cung ứng trong nước và tham gia những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.
—————————————————-
Đọc thêm >>
FedEx và Orbis đưa Bệnh viện Bay trở lại Việt Nam, đào tạo hơn 230 chuyên gia nhãn khoa
Viettel Post và FedEx hợp tác chiến lược mở rộng logistics xuyên biên giới
FedEx nâng cấp hoạt động tại Việt Nam, chuyển sang mô hình phục vụ trực tiếp
Lego vận hành nhà máy tỉ đô tại Việt Nam, mở rộng chuỗi cung ứng châu Á