(CEO-Talk.vn) – Báo cáo do Dealstreet Asia công bố cho toàn cảnh năm 2025 cho thấy thị trường đã đi qua giai đoạn suy giảm mạnh và bước vào trạng thái ổn định nhưng ở mức thấp. Đặc biệt dòng vốn đang được triển khai thận trọng và chọn lọc mạnh mẽ hơn.
Tổng giá trị vốn đầu tư startup toàn khu vực năm qua đạt khoảng 5,37 tỉ USD với 461 thương vụ, là mức thấp nhất trong nhiều năm, phản ánh sự thu hẹp quy mô thị trường sau giai đoạn bùng nổ trước đó.
Dù giá trị vốn trong nửa cuối năm tăng lên khoảng 3,51 tỉ USD so với 1,86 tỉ USD của nửa đầu năm, nhưng sự phục hồi chủ yếu đến từ một vài thương vụ quy mô lớn thay vì sự trở lại đồng đều của dòng vốn.
Trong bối cảnh chung đó, Việt Nam nằm trong nhóm các thị trường suy yếu rõ rệt, đặt biệt dòng vốn nửa cuối năm ở mức thấp nhất tính trong cùng kỳ của bảy năm. Tính cả năm 2025, Việt Nam thu hút khoảng 360 triệu USD với 36 thương vụ, chỉ chiếm khoảng 7,8% số giao dịch và 6,7% giá trị vốn đầu tư toàn khu vực.
Startup trước áp lực từ tăng trưởng sang bền vững
Dòng vốn tiếp tục tập trung mạnh vào các hệ sinh thái trưởng thành hơn, đặc biệt là Singapore, chiếm hơn 60% số thương vụ và gần 80% tổng giá trị vốn, tạo khoảng cách đáng kể về năng lực thu hút đầu tư giữa các quốc gia trong khu vực.
Sự thay đổi không chỉ diễn ra giữa các thị trường mà còn theo từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp. Đầu tư giai đoạn muộn bắt đầu phục hồi trong nửa cuối năm, đạt khoảng 2,23 tỉ USD, cho thấy vốn vẫn sẵn sàng cho những doanh nghiệp đã chứng minh được quy mô và hiệu quả vận hành.
Ngược lại, vốn giai đoạn sớm tiếp tục suy yếu do áp lực định giá và khẩu vị rủi ro giảm, khiến các startup mới tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài trợ. Điều này phản ánh sự chuyển dịch của thị trường từ giai đoạn mở rộng sang củng cố, khi nhà đầu tư ưu tiên các doanh nghiệp đã có nền tảng vững chắc thay vì đặt cược vào những mô hình chưa được kiểm chứng.
Xu hướng đầu tư cũng thay đổi rõ rệt theo hướng đề cao hiệu quả thay vì tăng trưởng nóng. Nhà đầu tư ngày càng tập trung vào các startup có kỷ luật tài chính, lộ trình lợi nhuận rõ ràng và khả năng tiếp cận thị trường thông qua các đối tác chiến lược.
Các mô hình B2B và doanh nghiệp có dòng tiền ổn định được đánh giá cao hơn, trong khi các mô hình tiêu dùng cần vốn lớn hoặc phụ thuộc vào chi tiêu marketing gặp nhiều thách thức trong việc gọi vốn. Sự dịch chuyển này buộc các startup Việt Nam phải điều chỉnh chiến lược, chuyển từ ưu tiên tăng trưởng nhanh sang tối ưu hóa hiệu quả vận hành và khả năng sinh lời.
Dòng tiền chọn lọc tái định hình hệ sinh thái startup
Ở góc độ ngành, dòng vốn khu vực đang tái phân bổ vào những lĩnh vực có khả năng tạo hạ tầng cho nền kinh tế số. Fintech tiếp tục dẫn đầu với 111 thương vụ và khoảng 1,3 tỉ USD, tuy nhiên quy mô đã giảm so với các năm trước do áp lực thắt chặt vốn.
Công nghệ xanh và năng lượng tái tạo đứng thứ hai với 39 thương vụ và khoảng 189,6 triệu USD, phản ánh xu hướng chuyển dịch năng lượng và kinh tế tuần hoàn trong hệ sinh thái startup.
Y tế số và công nghệ sức khỏe ghi nhận 35 thương vụ và 393 triệu USD, cho thấy sự phục hồi sau giai đoạn điều chỉnh, đặc biệt ở các công nghệ chẩn đoán và điều trị có tính ứng dụng cao.
Trong khi đó, AI, dữ liệu và machine learning đạt 20 thương vụ với khoảng 214 triệu USD, dòng vốn cho thấy đang ưu tiên các startup ứng dụng AI phục vụ doanh nghiệp thay vì các mô hình thử nghiệm. Những lĩnh vực này cũng được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển tại Việt Nam nhờ nhu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa nền kinh tế.
Dù hoạt động gọi vốn giảm tốc, Việt Nam vẫn được xem là thị trường có tiềm năng dài hạn nhờ nền tảng dân số trẻ, tốc độ tăng trưởng kinh tế số và nhu cầu chuyển đổi số ngày càng mạnh của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, chu kỳ mới được dự báo sẽ là cuộc chơi của những doanh nghiệp có nền tảng vận hành vững chắc, khả năng tạo dòng tiền và chiến lược mở rộng khu vực rõ ràng, khi dòng vốn ngày càng tập trung vào các mô hình kinh doanh hiệu quả thay vì tăng trưởng bằng mọi giá.
Báo cáo nhận định thị trường startup Đông Nam Á đang trong giai đoạn “ổn định ở đáy” nơi vốn được phân bổ có kỷ luật và tập trung vào những doanh nghiệp có khả năng tạo giá trị dài hạn.
Đối với Việt Nam, quá trình này có thể làm giảm số lượng startup trong ngắn hạn nhưng đồng thời tạo nền tảng cho một hệ sinh thái trưởng thành hơn, dựa trên hiệu quả vận hành và khả năng sinh lời thay vì quy mô tăng trưởng.
Trong bối cảnh mới, sự thích nghi của doanh nghiệp, vai trò của nguồn vốn chiến lược và khả năng mở rộng ra thị trường khu vực sẽ trở thành yếu tố quyết định vị thế của startup Việt Nam trong chu kỳ tiếp theo.
—————————————————–
Đọc thêm>>
DBJ và SSI lập quỹ đầu tư mới 90 triệu USD
KMS Technology mua lại Addepto, mở rộng năng lực AI và dữ liệu trên quy mô toàn cầu
Việt Nam: Thị trường tiềm năng cần vốn cầu nối để mở rộng tăng trưởng
Việt Nam ngược dòng giữa mùa gọi vốn khắc nghiệt