(CEO-Talk.vn) Chuyển đổi số trong khu vực công đã đạt được nhiều bước tiến rõ rệt trong những năm gần đây. Tuy nhiên, khi đi vào vận hành thực tế, hiệu quả mang lại vẫn chưa tương xứng với mức độ đầu tư.
Dữ liệu phân tán là điểm nghẽn của chuyển đổi số
Theo UNESCO, Việt Nam vẫn thiếu dữ liệu có cấu trúc, dữ liệu chuẩn hóa và dữ liệu gắn nhãn – những thành phần gần như bắt buộc để triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn. Ở góc độ kinh tế, các phân tích của World Bank và OECD cũng cho thấy phần lớn thời gian xử lý hồ sơ hành chính vẫn bị tiêu tốn vào việc nhập liệu hoặc đối soát thủ công giữa các hệ thống rời rạc.
Thực trạng này thể hiện rõ qua trải nghiệm của cả người dân và cán bộ. Một thông tin cá nhân phải khai báo nhiều lần cho các thủ tục khác nhau; một bộ hồ sơ phải đối chiếu qua nhiều phần mềm với các phiên bản dữ liệu riêng biệt. Dữ liệu thiếu đồng nhất không chỉ làm gia tăng rủi ro sai sót mà còn hạn chế khả năng phân tích và ứng dụng các công nghệ thông minh vào quá trình vận hành.
Theo Trung tâm Dịch vụ dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Viettel (Viettel AI), nguyên nhân nằm ở cách thức tổ chức dữ liệu. Nhiều bộ ngành và địa phương phát triển hệ thống theo nhu cầu riêng dẫn đến tình trạng các nền tảng tồn tại song song nhưng thiếu khả năng kết nối.
Sự khác biệt về tiêu chuẩn dữ liệu khiến cùng một loại thông tin được thể hiện dưới nhiều định dạng khác nhau, gây khó khăn cho việc tổng hợp, lưu trữ và xử lý.
Không chỉ phân tán, tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu giữa các bộ ngành hiện vẫn còn thấp. Khi hồ sơ chuyển qua các khâu từ tiếp nhận đến thẩm định và phê duyệt, thông tin không được kế thừa tự động mà phải nhập lại hoặc đối soát từ đầu.
Thực tế đó khiến AI khó thể phát huy hết tiềm năng. Vai trò của công nghệ chủ yếu dừng ở việc hỗ trợ các tác vụ đơn lẻ thay vì tham gia sâu vào toàn bộ quy trình để tạo ra những cải thiện đáng kể về hiệu quả quản trị.
Liên thông dữ liệu để thay đổi cách vận hành chính quyền số
Những điểm nghẽn trên cho thấy vấn đề cốt lõi không nằm ở công nghệ mà ở cách tổ chức dữ liệu. Khi dữ liệu còn bị chia cắt, các hệ thống dù được đầu tư bài bản đến đâu cũng chỉ hoạt động như những “ốc đảo”, khó tạo ra hiệu quả cho toàn bộ quy trình.
Theo chuyên gia Viettel AI, các cơ quan cần chuyển sang mô hình kho dữ liệu dùng chung, đóng vai trò là hạ tầng kết nối các nguồn dữ liệu rời rạc. Đây là nền tảng tập trung cho phép thu thập, lưu trữ và quản trị dữ liệu từ nhiều hệ thống trong một kiến trúc thống nhất. Dữ liệu được tích hợp, làm sạch, chuẩn hóa và gắn nhãn trước khi phân phối cho các hệ thống nghiệp vụ khai thác.
Quan trọng hơn, dòng chảy dữ liệu không còn bị ngắt quãng. Kết quả của bước trước được kế thừa cho bước sau, giúp loại bỏ việc nhập liệu lặp lại và giảm đáng kể các thao tác thủ công.
“Khi luồng quản trị dữ liệu được thiết lập lại, vai trò của AI cũng thay đổi từ hỗ trợ sang dẫn dắt. Thay vì chỉ xử lý các tác vụ đơn lẻ, AI có thể tiếp cận dữ liệu trong bối cảnh đầy đủ hơn, bao gồm lịch sử xử lý và thông tin đa nguồn, từ đó tham gia sâu hơn vào quy trình như tự động phân luồng hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu”, chuyên gia Viettel AI nhận định.
Tại Việt Nam, các mô hình triển khai kho dữ liệu dùng chung bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Ví dụ, tỉnh Ninh Bình đã tích hợp hơn 1.500 bộ dữ liệu chuyên ngành, ghi nhận gần 55.000 lượt truy cập và góp phần nâng tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn lên 99,1%.
Ở quy mô quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý đã trở thành nền tảng định danh thống nhất, đóng vai trò trục kết nối cho nhiều hệ thống dữ liệu khác. Hệ thống đã xử lý hàng tỉ giao dịch, góp phần giảm giấy tờ, tự động hóa tra cứu và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính.
Trên nền tảng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, AI có thể được triển khai để tự động xác thực thông tin, phát hiện sai lệch và hỗ trợ xử lý hồ sơ theo thời gian thực thay vì phụ thuộc vào thao tác thủ công.
Đây cũng là hướng tiếp cận được Viettel AI phát triển nhằm hỗ trợ các bộ, ngành và địa phương tích hợp dữ liệu từ nhiều hệ thống về một hạ tầng thống nhất, chuẩn hóa dữ liệu và sẵn sàng cho khai thác.
Trên nền tảng đó, dữ liệu không chỉ được lưu trữ và liên thông hiệu quả hơn mà còn trở thành cơ sở để triển khai các hệ thống phân tích, giám sát và quản trị vận hành như Nền tảng Quản trị và Phân tích dữ liệu Viettel (Viettel DAP). Giải pháp này có khả năng tự động tổng hợp dữ liệu, xây dựng báo cáo thời gian thực, phân tích đa chiều và hỗ trợ giám sát vận hành trên một kiến trúc thống nhất, giúp giảm tới 92% khối lượng báo cáo và 95% thời gian tổng hợp thông tin.
Dữ liệu không chỉ là hạ tầng mà là năng lực quản trị
Nhìn rộng hơn, liên thông dữ liệu không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn mở ra cơ hội tái định hình cách vận hành của bộ máy hành chính. Khi dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả, cơ quan nhà nước có thể chuyển từ mô hình quản lý dựa trên báo cáo thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Dịch vụ công cũng vượt ra khỏi giới hạn của từng cơ quan để vận hành theo nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Dữ liệu thường được ví như “dầu mỏ” của kỷ nguyên số. Tuy nhiên, giá trị của nguồn tài nguyên này chỉ được phát huy khi được tổ chức, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả. Nếu dữ liệu vẫn phân tán và thiếu liên thông, chuyển đổi số và AI sẽ khó tạo ra những thay đổi thực chất trong vận hành.
Suy cho cùng, chuyển đổi số không bắt đầu từ AI mà bắt đầu từ dữ liệu. Vì vậy, gỡ nút thắt dữ liệu không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà là bước đi quyết định để xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả và lấy dữ liệu làm nền tảng vận hành.
(Nguồn: Phân tích của Viettel AI)
————————————–
Đọc thêm>>
Viettel công bố “nhà máy AI” với siêu máy chủ NVIDIA H200
Katalon True Platform: Nền tảng kiểm thử phần mềm hợp nhất GenAI
Thiết lập “đường ranh” giữa thúc đẩy phát triển AI và bảo vệ giá trị sáng tạo
Việt Nam trong kỷ nguyên số và tầm nhìn chung của cộng đồng công nghệ