(Ceo-talk.vn) – Con số này phản ánh quá trình hội nhập, góp phần nâng chuẩn và định vị nền sản xuất Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Báo cáo được Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) tại Việt Nam thực hiện vừa công bố ngày 1.8.2025.
EVFTA ký ngày 30.6.2019 và có hiệu lực từ ngày 1.8.2020, được thiết kế là hiệp định toàn diện với hơn 70% dòng thuế được xóa bỏ ngay lập tức, phần còn lại tới 99% được gỡ bỏ theo lộ trình. Điều này tạo đòn bẩy cho nhiều ngành xuất khẩu mũi nhọn của Việt Nam như dệt may, da giày, nông sản, thủy sản và gỗ.
Báo cáo cho thấy hệ quả cửa ưu đãi thuế quan kết hợp với áp lực về tiêu chuẩn đã thúc đẩy doanh nghiệp Việt nâng cấp quy trình, minh bạch hóa chuỗi cung ứng và áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế cho hàng hóa “Made in Vietnam” muốn tiếp cận thị trường hơn 450 triệu dân.
Theo số liệu từ Cục Thống kê Việt Nam, năm 2024, xuất khẩu từ Việt Nam sang EU đạt mức kỷ lục 51,7 tỉ USD, tăng 18,4% so với năm trước.
Tính trong gần 5 năm (từ tháng 8.2020 đến tháng 5.2025), kim ngạch thương mại song phương đã đạt 298 tỉ USD, tương đương 40% tổng kim ngạch thương mại tích lũy giữa hai bên (815 tỉ USD) trong hơn 30 năm hợp tác giao thương kể từ 1995.
“EVFTA là chất xúc tác trong mở rộng thị trường và làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác kinh tế song phương. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng và các tuyên bố áp thuế đơn phương liên tục xuất hiện, EVFTA nổi bật như một biểu tượng của niềm tin và tinh thần hợp tác, hiệp định có hiệu lực mang tính bước ngoặt trong cục diện thương mại toàn cầu,” Chủ tịch EuroCham, ông Bruno Jaspaert, nhấn mạnh vai trò của hiệp định như một công cụ ổn định trong thời đại bất định.
Những con số biết nói
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng mạnh sau 5 năm EVFTA với các mặt hàng chủ lực là điện thoại, linh kiện, máy móc, dệt may, giày dép và nông sản chế biến. Ở chiều ngược lại, EU xuất khẩu sang Việt Nam máy móc thiết bị, dược phẩm, hàng tiêu dùng cao cấp và sản phẩm công nghệ xanh.
Sự gia tăng này không chỉ là kết quả của ưu đãi thuế, mà còn phản ánh xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó Việt Nam nổi lên như một trung tâm sản xuất chiến lược tại châu Á.
Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) mới nhất của EuroCham, công bố quý 2/2025, cho thấy EVFTA đang ngày càng phát huy hiệu quả. Có tới 66% doanh nghiệp cho biết đang tích cực giao thương giữa EU và Việt Nam.
Đến 98,2% doanh nghiệp cho biết có mức độ hiểu biết nhất định về hiệp định; 50% ghi nhận lợi ích ở mức từ trung bình đến đáng kể và tỷ lệ này được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng khi các cam kết cắt giảm thuế quan được triển khai đầy đủ trong những năm tới. Đáng chú ý, không chỉ các tập đoàn lớn được hưởng lợi mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) cũng đang khai thác tốt các ưu đãi từ hiệp định.
Tỷ lệ doanh nghiệp xem cắt giảm thuế quan là lợi thế then chốt đã tăng vọt từ 29% trong quý 2/2024 lên 61% trong cùng kỳ năm nay. Nhiều doanh nghiệp cho biết có thể định lượng lợi nhuận trực tiếp từ EVFTA, mức tăng trung bình được ghi nhận vào lợi nhuận ròng là 8,7% – với một số doanh nghiệp báo cáo con số ấn tượng lên tới 25%.
Đại sứ EU tại Việt Nam, Julien Guerrier, nhấn mạnh rằng EVFTA là minh chứng cho quan hệ đối tác chiến lược giữa EU và Việt Nam và là công cụ để thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.
“Sau năm năm, EVFTA đã chứng minh đây là một khuôn khổ hợp tác hiệu quả,” Đại sứ EU Julien Guerrier nhấn mạnh. “Hiệp định đã củng cố lòng tin, thúc đẩy thương mại và mang lại lợi ích thiết thực song phương trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu biến động không ngừng, sự hợp tác bền bỉ giữa EU và Việt Nam càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.”
EVFTA củng cố quan hệ EU – Việt Nam
Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hiện toàn cầu có 328 FTA đang có hiệu lực – tăng mạnh so với con số 98 vào năm 2000. Trong đó Việt Nam đã ký kết 17 FTA, dần khẳng định vai trò quan trọng trong mạng lưới thương mại khu vực và toàn cầu.
Với tổng GDP lên tới 29.000 tỉ SD (tính theo sức mua tương đương) và hơn 450 triệu người tiêu dùng, EU hiện là khối kinh tế hàng đầu thế giới, với GDP bình quân đầu người vượt 43.000 USD (WB, 2024) đang củng cố sức mua cao và nhu cầu đa dạng. Đây là thị trường quan trọng cho các sản phẩm chất lượng cao từ Việt Nam.
Tuy nhiên, ngay cả khi những lợi ích từ EVFTA ngày càng rõ rệt, các cơ chế thực thi phức tạp vẫn đang là rào cản lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp. 37% doanh nghiệp được khảo sát cho biết thường xuyên gặp phải chênh lệch trong định giá hải quan – yếu tố làm gia tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh.
Ngoài ra, các quy định chưa rõ ràng, thực thi thiếu đồng bộ, cùng sự thiếu nhất quán giữa các cơ quan chức năng của cả EU và Việt Nam tiếp tục gây trở ngại cho hoạt động thương mại dù EVFTA đã được cam kết. Những bất cập này đang làm giảm hiệu quả thực tế và kìm hãm tiềm năng tối đa của hiệp định.
Ông Jean-Jacques Bouflet – Phó chủ tịch EuroCham phụ trách vận động chính sách, cho rằng “Việc triển khai EVFTA là cả một hành trình – đòi hỏi sự điều chỉnh liên tục, các cuộc đối thoại mang tính xây dựng và một tư duy thực sự lấy doanh nghiệp làm trung tâm.”
—————————-
Đọc thêm>>
Doanh nghiệp EU tin tưởng vào triển vọng kinh tế Việt Nam, kỳ vọng cải cách hiệu quả
Doanh nghiệp châu Âu kỳ vọng khả năng điều hướng căng thẳng thương mại của Việt Nam
[Dữ liệu] Tăng trưởng kinh tế Việt Nam 30 năm qua những cột mốc